Τι είναι το margin call και πώς δουλεύει η μόχλευση;

Συνήθως ψάχνουμε «πώς βάζω μόχλευση». Εμείς θέτουμε άλλη ερώτηση: τι υπογράφουμε όταν ανοίγουμε margin account. Για να την απαντήσουμε, διαβάσαμε το επίσημο κείμενο ενημέρωσης της FINRA, του αμερικανικού φορέα εποπτείας των brokers. Κάθε ρήτρα του γίνεται παρακάτω ένας κανόνας ρίσκου.

Προσοχή: η FINRA και η SEC είναι αμερικανικοί φορείς. Στην Ελλάδα και στην ΕΕ ισχύει δικό τους πλαίσιο (MiFID, ESMA) και κάθε broker έχει τους δικούς του όρους. Τα παρακάτω εξηγούν τη λογική και δεν περιγράφουν τα δικαιώματά σου στον δικό σου broker.

Τι σημαίνει margin στο trading;

Το κείμενο της FINRA ξεκινά απλά: μπορεί να δανειστείς μέρος της τιμής αγοράς από την εταιρεία που σε εξυπηρετεί. Αυτό είναι το margin account. Το δάνειο δίνει μόχλευση, δηλαδή θέση μεγαλύτερη από τα χρήματα που έχεις βάλει εσύ.

Ο όρος «margin» αλλάζει νόημα ανά προϊόν και ανά broker. Γι’ αυτό δεν τον θεωρούμε δεδομένο. Ρωτάμε τι σημαίνει εκεί που θα συναλλαγούμε.

Η SEC, στον οδηγό της για το day trading, γράφει ότι το να δανείζεσαι για να συναλλάσσεσαι είναι πάντα επικίνδυνη δουλειά. Προσθέτει ότι οι day traders πρέπει να καταλαβαίνουν πώς δουλεύει το margin και πόσο χρόνο θα έχουν να καλύψουν ένα margin call.

Η μόχλευση αυξάνει τα κέρδη ή και τις ζημιές;

Και τα δύο. Ένα υποθετικό παράδειγμα με απλή αριθμητική, όχι στατιστική:

Έχουμε 4.000 € δικά μας και δανειζόμαστε άλλα 4.000 €. Η θέση είναι 8.000 €. Αν η αξία της πέσει 10%, χάνουμε 800 €. Αυτά είναι το 20% των δικών μας χρημάτων. Χωρίς δανεισμό, η ίδια πτώση σε θέση 4.000 € κοστίζει 400 €, δηλαδή 10%.

Η ίδια λογική δουλεύει και προς τα πάνω, γι’ αυτό η μόχλευση ελκύει. Η μεγέθυνση όμως δεν διαλέγει μόνο τις καλές μέρες.

Τι είναι το margin call και τι γίνεται αν δεν το καλύψουμε;

Σύμφωνα με το κείμενο της FINRA, margin call έρχεται όταν το equity του λογαριασμού, δηλαδή η αξία των θέσεων μείον το δάνειο, πέσει κάτω από τις απαιτήσεις συντήρησης. Τότε μπορεί να χρειαστεί να καταθέσουμε επιπλέον χρήματα, αλλιώς ο broker μπορεί να πουλήσει θέσεις του λογαριασμού για να καλύψει το έλλειμμα.

Η ρήτρα που μετράει είναι η επόμενη: δεν δικαιούσαι παράταση χρόνου σε ένα margin call. Δεν υπάρχει εγγύηση ότι «θα μας δώσουν λίγες μέρες». Αν η ειδοποίηση φτάσει σε στιγμή που δεν έχουμε χρήματα διαθέσιμα, η καθυστέρηση δεν μας προστατεύει.

Κανόνας ρίσκου: πριν ανοίξουμε θέση, ξέρουμε από πού θα βρούμε χρήματα αν χρειαστεί να καλύψουμε. Αν η απάντηση είναι «θα δούμε», η θέση είναι μεγάλη για εμάς.

Μπορεί ο broker να πουλήσει τις θέσεις μας χωρίς να μας ρωτήσει;

Σύμφωνα με τη FINRA, ναι, και μάλιστα με τρεις ξεχωριστές ρήτρες:

• Η εταιρεία μπορεί να πουλήσει τίτλους ή άλλα περιουσιακά στοιχεία του λογαριασμού χωρίς να σε ειδοποιήσει.
• Δεν δικαιούσαι να διαλέξεις ποια θα πουληθούν. Ο broker αποφασίζει.
• Μπορεί να αυξήσει τις δικές της απαιτήσεις περιθωρίου συντήρησης οποιαδήποτε στιγμή, χωρίς να υποχρεούται να σε ειδοποιήσει γραπτώς εκ των προτέρων.

Υποθετικό παράδειγμα: έχουμε δύο θέσεις, μία που περιμένουμε να ανακάμψει και μία που θέλουμε να κρατήσουμε μακροπρόθεσμα. Έρχεται margin call. Αν δεν το καλύψουμε, ο broker μπορεί να πουλήσει ακριβώς τη θέση που θέλαμε να κρατήσουμε, στην τιμή της στιγμής. Το σχέδιο που είχαμε στο μυαλό μας δεν μετράει.

Κανόνας ρίσκου: δεν υπολογίζουμε ότι θα έχουμε τον έλεγχο της ώρας και του τι θα κλείσει. Αν αυτό μας ενοχλεί, το μέγεθος του δανείου είναι λάθος για εμάς.

Μπορούμε να χάσουμε περισσότερα από όσα βάλαμε;

Η FINRA το γράφει καθαρά: «You can lose more funds than you deposit in the margin account.» Δηλαδή, μπορείς να χάσεις περισσότερα χρήματα από όσα κατέθεσες στον λογαριασμό.

Ακραίο υποθετικό παράδειγμα: θέση 10.000 €, με 2.000 € δικά μας και 8.000 € δανεικά. Σε ένα πολύ απότομο κενό τιμής, η αξία της θέσης κλείνει στα 1.500 €. Τα δικά μας 2.000 € έχουν χαθεί. Το δάνειο ήταν 8.000 €, ενώ η θέση αξίζει πια 1.500 €: η διαφορά είναι 6.500 €. Ποιος τελικά τη σηκώνει εξαρτάται από τη σύμβαση και το νομικό πλαίσιο, και εδώ δεν υπονοούμε κανένα συγκεκριμένο καθεστώς. Το παράδειγμα δείχνει μόνο ότι ο μηχανισμός επιτρέπει ζημιά μεγαλύτερη από την κατάθεση.

Η SEC γράφει ότι γι’ αυτό πολλοί day traders χάνουν όλα τους τα χρήματα και μπορεί να καταλήξουν και χρεωμένοι. Συμβουλεύει να ρισκάρεις μόνο χρήματα που αντέχεις να χάσεις.

Πού μπαίνει η μόχλευση στο πλάνο μας;

Η απόφαση για δανεισμό δεν παίρνεται την ώρα του trade. Ανήκει στο πλάνο συναλλαγών, που γράφεται πριν ανοίξει η θέση. Εκεί ορίζουμε αν θα χρησιμοποιήσουμε δανεικά και πόσο αντέχουμε να χάσουμε συνολικά.

Δεν υπάρχει νούμερο μόχλευσης που να είναι «σωστό» για όλους. Η ερώτηση είναι αν αντέχουμε, οικονομικά και ψυχολογικά, το χειρότερο σενάριο που είδαμε παραπάνω.

Το stop-loss έχει το δικό του άρθρο και δεν το επαναλαμβάνουμε εδώ. Εδώ μετράει κάτι άλλο: μετά από ζημιά με δανεικά, η πίεση να «πάρουμε πίσω» τα χρήματα είναι μεγαλύτερη. Αυτό είναι το revenge trading, δηλαδή η συναλλαγή από εκδίκηση για μια προηγούμενη ζημιά.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

Πριν ανοίξεις margin account, κάνε αυτές τις ερωτήσεις στον broker σου. Η λίστα είναι δική μας πρόταση και δεν περιέχει αριθμούς, γιατί οι αριθμοί βρίσκονται στη δική του σύμβαση:

• Πώς ορίζεται το margin για το προϊόν μου; Δάνειο ή κάτι άλλο, και τι ισχύει στο δικό μου προϊόν.
• Πότε και πώς ειδοποιούμαι για margin call; Και τι γίνεται αν δεν απαντήσω εγκαίρως.
• Μπορεί να κλείσει θέσεις χωρίς να με ρωτήσει; Και ποιες διαλέγει.
• Μπορεί να αλλάξει μόνος του τις απαιτήσεις; Και πώς με ενημερώνει.
• Τι ισχύει αν η ζημιά ξεπεράσει την κατάθεσή μου; Ζήτα την απάντηση γραπτά, από τους όρους.

Αν δεν μπορείς να εξηγήσεις σε δύο προτάσεις τι θα συμβεί στο χειρότερο σενάριο, δεν είσαι έτοιμος να δανειστείς.