Τι είναι το stop-loss και τι δεν σου εγγυάται;

Το stop-loss είναι από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνει κάθε νέος trader. Και από τα πιο παρεξηγημένα. Πολλοί το βλέπουν σαν ασφάλεια: βάζω stop, άρα δεν θα χάσω παραπάνω από Χ. Δεν είναι ακριβώς έτσι, και η διαφορά μετράει σε χρήματα.

Στη γενική μας εισαγωγή λέμε ότι εδώ δουλεύουμε με κανόνες και όχι με σήματα. Το stop-loss είναι ένα καλό παράδειγμα: χρήσιμο εργαλείο, αρκεί να ξέρεις τι κάνει και τι όχι.

Τι είναι το stop-loss και πώς λειτουργεί;

Σύμφωνα με την αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SEC), το stop order, που λέγεται και stop-loss, είναι εντολή αγοράς ή πώλησης μετοχής που ενεργοποιείται όταν η τιμή φτάσει σε μια συγκεκριμένη τιμή, το stop price (τιμή ενεργοποίησης). Οι επενδυτές το χρησιμοποιούν συνήθως με εντολή πώλησης, για να περιορίσουν μια ζημιά ή να προστατεύσουν ένα κέρδος σε μετοχή που ήδη κατέχουν.

Το κρίσιμο σημείο είναι τι γίνεται μετά την ενεργοποίηση. Η SEC και το FINRA (ο αμερικανικός φορέας εποπτείας των brokers) λένε το ίδιο: όταν φτάσει η τιμή ενεργοποίησης, το stop γίνεται market order. Δηλαδή εντολή που εκτελείται αμέσως στην καλύτερη τιμή που υπάρχει εκείνη τη στιγμή.

Άρα το stop-loss έχει δύο τιμές. Η μία είναι αυτή που το ενεργοποιεί. Η άλλη είναι αυτή που θα εκτελεστεί τελικά. Δεν είναι απαραίτητα ίδιες.

Εγγυάται ότι θα βγω στην τιμή που όρισα;

Όχι. Το FINRA το γράφει καθαρά: η εντολή μπορεί να εκτελεστεί σε τιμή αισθητά διαφορετική από την τιμή ενεργοποίησης. Συμβαίνει κυρίως όταν η αγορά κινείται γρήγορα ή ανοίγει με κενό (gap, δηλαδή η τιμή «πηδάει» από ένα επίπεδο σε άλλο χωρίς να γίνουν συναλλαγές ενδιάμεσα).

Ένα υποθετικό παράδειγμα. Έχεις μετοχή με τιμή εισόδου 50 € και έχεις ορίσει sell stop (stop πώλησης) στα 48 €. Σκοπεύεις να χάσεις 2 € ανά μετοχή. Την επόμενη μέρα η αγορά ανοίγει στα 44 €. Το stop ενεργοποιείται και γίνεται market order, που εκτελείται κοντά στα 44 €. Η ζημιά είναι 6 € ανά μετοχή και όχι 2 €.

Αν είχες 50 μετοχές, το «ρίσκο των 100 €» έγινε 300 €. Το stop λειτούργησε σωστά. Απλώς δεν υποσχόταν αυτό που νόμιζες.

Ποια η διαφορά stop-loss και stop-limit;

Το stop-limit ενεργοποιείται με την ίδια λογική, αλλά αντί για market order γίνεται limit order. Δηλαδή εντολή που εκτελείται μόνο στην τιμή που όρισες ή καλύτερη.

Στο ίδιο υποθετικό παράδειγμα, με stop-limit στα 48 € και άνοιγμα στα 44 €, η εντολή δεν θα εκτελούνταν. Η τιμή είναι ήδη κάτω από το όριό σου. Η θέση θα έμενε ανοιχτή και θα έβλεπες την τιμή να πέφτει.

Το FINRA σημειώνει ότι, όπως σε κάθε limit order, δεν υπάρχει εγγύηση εκτέλεσης. Έχεις λοιπόν δύο επιλογές με διαφορετικό ρίσκο:

• Stop (market): σχεδόν σίγουρα βγαίνεις, αλλά η τιμή μπορεί να είναι χειρότερη.
• Stop-limit: ελέγχεις την τιμή, αλλά μπορεί να μην βγεις καθόλου.

Καμία δεν είναι «σωστή» σε όλες τις περιπτώσεις. Επιλέγεις ποιο ρίσκο αντέχεις.

Πού βάζω το stop και πόσο ρισκάρω ανά συναλλαγή;

Εδώ βρίσκεται ο κανόνας που κρατάμε: το μέγεθος της θέσης προκύπτει από το stop, όχι το αντίθετο. Πρώτα αποφασίζεις πού η ιδέα σου αποδεικνύεται λάθος. Μετά υπολογίζεις πόσες μονάδες αντέχεις να πάρεις. Δεν διαλέγεις πρώτα το ποσό και μετά βάζεις το stop όπου χωράει.

Υποθετικό παράδειγμα: ο λογαριασμός σου έχει 10.000 € και ο κανόνας σου είναι να ρισκάρεις 1% ανά συναλλαγή, δηλαδή 100 €. Το 1% είναι απλώς παράδειγμα κανόνα, όχι σύσταση. Η είσοδος είναι στα 50 € και το stop στα 48 €, άρα ρισκάρεις 2 € ανά μετοχή. Διαιρείς: 100 € προς 2 € κάνει 50 μετοχές.

Αν το stop ήταν στα 45 €, το ρίσκο ανά μετοχή θα ήταν 5 € και η θέση θα έβγαινε 20 μετοχές. Πιο μακρινό stop σημαίνει μικρότερη θέση, όχι μεγαλύτερο ρίσκο.

Και ένα όριο που πρέπει να έχεις στο μυαλό: το υπολογισμένο ρίσκο ισχύει αν το stop εκτελεστεί κοντά στην τιμή του. Όπως είδες πιο πάνω, με gap μπορεί να είναι μεγαλύτερο. Γι’ αυτό πολλοί κρατούν το ποσοστό ρίσκου μικρό, με περιθώριο για τέτοιες εκπλήξεις.

Γιατί μου «πιάνει» το stop και μετά η τιμή γυρίζει;

Είναι από τις πιο ενοχλητικές εμπειρίες. Η τιμή αγγίζει το stop, η θέση κλείνει, και μετά η αγορά επιστρέφει εκεί που ήταν. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι πήγε στραβά.

Οι τιμές κινούνται πάνω-κάτω γύρω από τα επίπεδα. Ένα stop πολύ κοντά στην είσοδο ενεργοποιείται από τον συνηθισμένο «θόρυβο» της αγοράς. Ένα stop πολύ μακριά, πάλι, σε αναγκάζει να παίρνεις μικρότερη θέση, όπως δείξαμε. Δεν υπάρχει τέλεια απόσταση. Υπάρχει απόσταση που ταιριάζει στην ιδέα σου και στο ρίσκο που αντέχεις.

Οι κανόνες εκτέλεσης διαφέρουν ανά αγορά και broker. Οι πηγές μας εδώ είναι αμερικανικές (SEC, FINRA), οπότε πριν στηριχτείς σε μια εντολή, διάβασε πώς τη χειρίζεται ο δικός σου broker: τι ώρες ισχύει, αν ενεργοποιείται και εκτός συνεδρίασης, τι γίνεται σε διακοπή διαπραγμάτευσης.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Σκέψου το stop ως σημείο ενεργοποίησης, όχι ως εγγυημένη τιμή. Υπολόγισε και το χειρότερο σενάριο, όχι μόνο το ιδανικό.
• Βρες πρώτα το stop, μετά το μέγεθος. Ρίσκο ανά συναλλαγή διά ρίσκο ανά μονάδα δίνει πόσες μονάδες παίρνεις.
• Διάλεξε συνειδητά ανάμεσα σε stop και stop-limit. Ρώτα τον εαυτό σου: φοβάμαι περισσότερο τη χειρότερη τιμή ή ότι δεν θα βγω καθόλου;
• Έλεγξε τους όρους του broker σου. Το ίδιο όνομα εντολής μπορεί να συμπεριφέρεται διαφορετικά ανά αγορά.