RSI πάνω από 70 σημαίνει πτώση; Και ποια ρύθμιση;
Όχι, ένας RSI πάνω από 70 δεν σημαίνει αυτόματα ότι η τιμή θα πέσει. Το 70/30 είναι σύμβαση και σε ισχυρή τάση ο δείκτης μπορεί να μένει εκεί για πολύ. Η ρύθμιση αλλάζει πόσο συχνά «χτυπά» ο δείκτης, και αν τη διαλέγεις κοιτάζοντας το ίδιο γράφημα που θα δοκιμάσεις, κάνεις overfitting.
Βλέπεις τον RSI να περνά το 70 και ακούς: «Υπεραγορασμένο, θα πέσει». Ακούγεται λογικό, αλλά δεν είναι αυτό που λέει ο δείκτης. Εξηγούμε τι μετράει, τι αλλάζει όταν πειράζεις τη ρύθμιση και γιατί η ρύθμιση είναι παγίδα αν τη διαλέγεις ανάποδα.
Δεν δίνουμε σήματα ούτε προβλέψεις. Μένουμε στη λογική του εργαλείου.
Τι είναι ο RSI και πώς διαβάζεται;
RSI σημαίνει Relative Strength Index, δηλαδή δείκτης σχετικής δύναμης. Είναι ταλαντωτής ορμής (momentum oscillator): ένας δείκτης που κινείται πάνω κάτω σε κλίμακα από το 0 έως το 100 και δείχνει πόσο γρήγορα κινείται η τιμή, όχι πού βρίσκεται. Έτσι τον περιγράφει η υποστήριξη του TradingView.
Η λογική του είναι απλή. Παίρνει ένα διάστημα, για παράδειγμα τα τελευταία κεριά του γραφήματος, και συγκρίνει το μέσο κέρδος των κεριών που έκλεισαν πάνω με τη μέση ζημιά εκείνων που έκλεισαν κάτω. Ο τύπος που δίνουν το TradingView και το StockCharts είναι RSI = 100 − 100/(1 + RS), όπου RS είναι ο λόγος μέσου κέρδους προς μέση ζημιά. Εδώ παραλείπουμε την εξομάλυνση που εφάρμοσε ο δημιουργός του, ο Welles Wilder. Η ιδέα μένει ίδια: περισσότερα και μεγαλύτερα κέρδη σπρώχνουν τον δείκτη προς το 100, περισσότερες ζημιές προς το 0.
Πάνω από 70 σημαίνει πτώση;
Όχι. Σύμφωνα με το StockCharts και τη Fidelity, το 70 και το 30 είναι σύμβαση του Wilder: πάνω από 70 λέμε «υπεραγορασμένο», κάτω από 30 «υπερπουλημένο». Οι δύο πηγές σημειώνουν ότι τα επίπεδα μπορούν να προσαρμοστούν. Δεν είναι νόμος της αγοράς.
Υπάρχει και κάτι πιο σημαντικό. Και οι δύο πηγές επισημαίνουν ότι σε ισχυρή τάση ο RSI μπορεί να μένει υπεραγορασμένος, ή υπερπουλημένος, για μεγάλο διάστημα.
Ένα υποθετικό παράδειγμα. Ας πούμε ότι η μετοχή «Χ» ανεβαίνει δυνατά και ο RSI της φτάνει το 72. Μένει πάνω από 70 για αρκετά διαδοχικά κεριά, ενώ η τιμή συνεχίζει να ανεβαίνει. Όποιος έβγαινε μόνο επειδή «πέρασε το 70» έχασε τη συνέχεια της κίνησης. Ο δείκτης δεν έκανε λάθος. Έδειχνε ισχυρή ορμή, και η ορμή δεν σημαίνει ότι κάτι είναι ακριβό.
Ο κανόνας ρίσκου εδώ είναι ξεκάθαρος: το 70 δεν είναι εντολή εξόδου. Η έξοδος ορίζεται από το πλάνο σου και από το stop-loss, δηλαδή την εντολή που κλείνει αυτόματα τη θέση σου αν η τιμή πέσει ως ένα σημείο που όρισες πριν μπεις.
Ο RSI γίνεται χρήσιμος όταν τον διαβάζεις μαζί με το γράφημα. Για παράδειγμα, δες πώς κινείται σε σχέση με μια στήριξη ή μια αντίσταση, δηλαδή περιοχές όπου η τιμή έχει δείξει στο παρελθόν ότι σταματά ή αντιστρέφεται.
Ποια ρύθμιση είναι η καλύτερη: 14, 7 ή 21;
Η προεπιλεγμένη περίοδος είναι το 14. Την έχουν ως προεπιλογή το TradingView και το StockCharts, και την πρότεινε ο Wilder. Αυτό είναι όλο: προεπιλογή, όχι απόδειξη ότι είναι η κατάλληλη.
Το StockCharts εξηγεί τι κάνει η περίοδος. Μικρότερη περίοδος σημαίνει μεγαλύτερη ευαισθησία. Ένας RSI λίγων ημερών φτάνει πιο συχνά στα όρια από έναν μεγαλύτερης περιόδου. Το ίδιο ισχύει για το χρονοδιάγραμμα: ο RSI σε γράφημα λεπτών και σε ημερήσιο γράφημα είναι δύο διαφορετικά εργαλεία. Άρα η ρύθμιση δεν κάνει τον δείκτη «πιο σωστό». Αλλάζει πόσο συχνά θα σου δείξει κάτι.
Τι είναι το overfitting και γιατί μας αφορά εδώ;
Overfitting σημαίνει ότι προσαρμόζεις τη στρατηγική στον θόρυβο του παρελθόντος αντί για κάτι που επαναλαμβάνεται. Ο ορισμός του AlgoTrading101 είναι αυτός, και η συνηθισμένη άμυνα είναι η δοκιμή σε δεδομένα εκτός δείγματος (out-of-sample), δηλαδή σε δεδομένα που δεν χρησιμοποίησες για να βρεις τον κανόνα.
Άλλο ένα υποθετικό παράδειγμα. Ένας trader δοκιμάζει στο ίδιο ιστορικό τις περιόδους 5, 7, 9, 14 και 21 και τα όρια 65/35, 70/30 και 80/20. Διαλέγει τον συνδυασμό που «δούλεψε» καλύτερα και τον εφαρμόζει στο ίδιο δείγμα. Φυσικά φαίνεται εξαιρετικός, αφού τον διάλεξε ακριβώς γι’ αυτό.
Ο σωστότερος δρόμος:
- Γράφεις τον κανόνα πριν κοιτάξεις τα αποτελέσματα.
- Κρατάς κομμάτι δεδομένων που δεν άγγιξες.
- Δοκιμάζεις εκεί, μία φορά.
- Αν το αποτέλεσμα καταρρέει με μια μικρή αλλαγή στη ρύθμιση, είναι ένδειξη overfitting.
Τι είναι η απόκλιση;
Απόκλιση (divergence) έχουμε όταν η τιμή και ο RSI δεν συμφωνούν. Υποθετικά: η τιμή κάνει νέο υψηλό, αλλά ο RSI κάνει χαμηλότερο υψηλό από το προηγούμενο. Αυτό δείχνει ότι η ορμή εξασθενεί.
Δεν δείχνει όμως εγγυημένη αντιστροφή. Το StockCharts προειδοποιεί ότι σε ισχυρή τάση η απόκλιση μπορεί να παραπλανήσει. Την αντιμετωπίζεις ως ερώτηση («χάνει δύναμη η κίνηση;»), όχι ως απάντηση, και την ενώνεις με όρια ρίσκου.
Τι σημαίνει αυτό για σένα;
- Μην ερμηνεύεις το 70 ως «θα πέσει». Είναι σύμβαση και σε ισχυρή τάση μπορεί να μείνει εκεί πολύ.
- Έξοδος δεν σημαίνει RSI. Ορίζεις πριν μπεις πού θα βγεις αν κάνεις λάθος, με πλάνο και stop-loss.
- Γράψε τον κανόνα πριν δεις το γράφημα. Περίοδο, χρονοδιάγραμμα και όρια. Δοκίμασέ τον σε δεδομένα που δεν χρησιμοποίησες για να τον βρεις.
- Δες τη συνολική εικόνα. Ο RSI μετράει ορμή. Δεν αρκεί για απόφαση χωρίς τιμή, επίπεδα και ρίσκο. Αν είσαι νέος, δες πρώτα τι θα βρεις εδώ.
Συχνές ερωτήσεις
Ο RSI δουλεύει μόνος του;
Δεν αρκεί από μόνος του για να πάρεις απόφαση. Μετράει μόνο την ορμή της τιμής και δεν σου λέει πού βγαίνεις αν κάνεις λάθος. Γι' αυτό τον συνδυάζεις με το πλάνο σου και με κανόνα ρίσκου, όπως το stop-loss.
Ποια περίοδος είναι η σωστή, 14, 7 ή 21;
Δεν υπάρχει περίοδος σωστή για όλους. Το 14 είναι η προεπιλογή που βλέπεις σε πλατφόρμες όπως το TradingView και το StockCharts. Μικρότερη περίοδος κάνει τον δείκτη πιο ευαίσθητο και μεγαλύτερη πιο ήρεμο. Η επιλογή πρέπει να έρχεται από τον κανόνα που έγραψες πριν, όχι από το πόσο ωραία φαίνεται στο παρελθόν.
Τι κάνω αν ο RSI μένει πάνω από 70 για μέρες;
Είναι φυσιολογικό σε ισχυρή τάση. Η έξοδος δεν ορίζεται από το 70, αλλά από το πλάνο σου και από ένα επίπεδο ρίσκου που έβαλες πριν μπεις.
